X
تبلیغات
رایتل
شان نزول آیه ابلاغ - وبلاگ نسیم هدایت
صفحه نخست | رایانامه | آرشیو مطالب | نسخه موبایل ارتباط با ما
 صفحه اصلی | پادکست قرآنی | داستانهای قرآنی | تفسیر قرآن | متن قرآن کریم  

« یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَیْکَ مِن رَّبِّکَ وَ إِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللّهَ لاَ یَهْدِی الْقَوْمَ الْکَافِرِینَ » (سوره مائده آیه 67 )


اى پیامبر! آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده است، کاملاً (به مردم) برسان! و اگر نکنى، رسالت او را انجام نداده‏اى! خداوند تو را از (خطرات احتمالى) مردم، نگاه مى‏دارد؛ و خداوند، جمعیّت کافران (لجوج) را هدایت نمى‏کند.

----------------------------------------------------------

پیامبر اکرم صلی اللَّه علیه و آله پس از انجام مناسک حج، با جمعیت همراه خود، آهنگ عزیمت به مدینه فرمودند. [1]  در باز گشت در روز «هجدهم ذی‏الحجة» [2]  چون به غدیر رسیدند [3]  فرشته‏ی وحی از جانب خداوند این آیه‏ی شریف را آورد: «یا اَیٌّها الرَّسُولَ بَلِّغْ ما اُنْزِلَ اِلیکَ مِنْ رَبِّکِ وَ اِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّه یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ...». [4] .

«ای رسول من، آنچه از خدا بر تو نازل شد به خلق برسان که اگر نرسانی تبلیغ رسالت و اداء وظیفه نکرده‏ای، و خدا تو را از شر آزار مردمان محفوظ خواهد داشت...». ...

از آیه‏ی شریفه‏ی فوق چنین برمی‏آید که:
1- از جانب خداوند موضوع جدید و بسیار حائز اهمیت، به مردم ابلاغ می‏شود.
2- پیامبر برای اولین بار در ابلاغ وحی به مردم دچار خوف و نگرانی می‏شود، چنانچه خداوند می‏فرماید: ما تو را از شر مردم محفوظ خواهیم کرد.
3- این حکم الهی کامل کننده‏ی دین و رسالت رسول خدا می‏باشد.
بعضی از مفسرین اهل سنت بر این عقیده‏اند، که این آیه در اوایل بعثت نازل شده و در مورد جهاد و قتال با مشرکین است، و جمعی دیگر گویند، در مورد یهودیان است و عده‏ای نیز بر این عقیده‏اند که در مورد احکام زنان می‏باشد. جمعی دیگر آن را درباره‏ی منزلت و فضائل علی علیه‏السلام می‏دانند. [5] .
اگر این آیه در اوایل بعثت نازل شده باشد، پیامبر تکالیف بس خطیری، بدون نگرانی در مقابل مشرکین انجام دادند. [6]  و اگر در اواخر عمر رسول خدا این آیه نازل شده باشد، پیامبر از جانب مشرکین و یهودیان، احساس خطر نمی‏کردند، چونکه در سال هفتم هجرت، آخرین پایگاه نظامی یهودیان (خیبر) در هم شکست و سرسخت‏ترین دشمنان اسلام، یعنی قریش، در فتح مکه به سال هشتم هجرت در برابر نیروهای عظیم اسلام تسلیم شدند.

آنچه مسلم است، پیامبر برای جان خود، خوف و هراسی ندارد، بلکه وی نگران حفظ و تداوم اسلام می‏باشد. چنین انتظار می‏رفت که اگر پیامبر اکرم صلی اللَّه علیه و آله این حکم الهی را ابلاغ می‏کرد، جمعیت همراه وی دست به شورش و عکس‏العمل شدید زنند، چنانچه بنیان دین را به خطر اندازد و در جامعه‏ی مسلمین اختلاف و هرج و مرج حاکم شود.
از امام محمد باقر علیه‏السلام روایت شده است: رسول اکرم صلی اللَّه علیه و آله عازم زیارت کعبه بود، جبرئیل بر او نازل شد و از جانب خداوند متعال سلام کرد و گفت: «خداوند می‏فرماید که من پیامبری را از پیامبران گذشته قبض روح نکردم، مگر پس از کمال دین و اتمام حجت و برای تو دو موضوع باقی مانده است که می‏باید آن را به مردم ابلاغ کنی، یکی حکم حج ودیگری موضوع خلافت و ولایت است». [7] .
رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله چون نسبت به قوم خود، خصوصاً از منافقین امت و تفرقه و ارتداد آنان در اندیشه بود و از دشمنی و نارضایتی جمعی نسبت به حضرت علی علیه‏السلام آگاه بود، [8]  انجام دادن این امر الهی را به تأخیر انداخت تا اینکه در غدیر خم برای سومین بار، جبرئیل بر او نازل شد و تأکید حق تعالی را بر آن حضرت، در نصب علی بن ابی‏طالب علیه‏السلام به خلافت ابلاغ کرد. [9] .
براء عازب گوید: در بازگشت از حجةالوداع چون به غدیرخم رسیدیم، رسول خدا فرمود، ندا کنند، «الصلوة جامعة» و حضرت نماز را با همه‏ی همراهان به جای آوردند. [10]  پس از فراغت از نماز، رسول خدا خطبه‏ی خطیر خود را که فصل نوینی در تاریخ اسلام گشود، با حمد و ثنای پروردگار شروع کرد.

روایت است که سخنان پیامبر بیش از چهار ساعت به طول انجامید، و در واقع پیامبر اکرم صلی اللَّه علیه و آله کارنامه‏ی بیست و سه ساله‏ی خود را برای مردم شرح دادند. [11]  و لزوم گرایش به «قرآن و عترت» را برای رهبری و سعادت خلایق پس از خود توصیه نمود و فرمود: «همانا این دو چیز گرانبها را که در میان شما می‏گذارم، خداوند مرا آگاه فرمود که این دو هرگز از یکدیگر جدا نخواهند شد تا کنار حوض کوثر بر من وارد شوند، پس بنگرید که چگونه بعد از من با آنان رفتار می‏کنید». [12] .
سپس دست علی بن ابی‏طالب علیه‏السلام را در کنارش ایستاده بود گرفت و تا آنجا بالا برد که سفیدی زیر بغلهایش نمودار گردید و همه‏ی افراد او را شناختند و فرمود: «یا ایها الناس اولستُ اولی بالمؤمنین من انفسهم به قالوا: بلی، قال: اَوَ لیس ازواجی امهاتُهُم؟ قالوا: بلی یا رسول‏الله، فمن کنت مولاه، فعلیٌ مولاه، اللهم وال من والاه و عادِ مَنْ عاداه». [13] .

ای مردم آیا من از خود مؤمنان به آنها سزاوارتر نیستم؟ گفتند، آری، فرمود: آیا همسران من، مادران شما نیستند، گفتند آری، پس هر کس که من مولای اویم، علی مولای اوست. خدایا دوست بدار هر کس که او را دوست می‏دارد و دشمن بدار دشمن او را.
و بنا به گفته‏ی احمد بن حنبل، پیشوای حنبلی‏ها، پیامبر این کلام را چهار بار تکرار فرمود. [14] .
از ابوسعید خُدری، صحابی معروف نقل شده، هنوز مردم متفرق نشده بودند که این آیه‏ی شریفه نازل شد: «... اَلْیومَ اَکْمَلتُ لَکُمْ دینَکُمْ و اَتَممتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتی وَ رَضیتُ لَکُمْ الاِسْلامَ دیناً...». [15] .
«... امروز دین شما را به حد کمال رسانیدم و بر شما نعمت را تمام کردم و بهترین آئین را که اسلام است برایتان برگزیدم...».

پیش از نزول این آیه، رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله فرمود: ای گروه مؤمنین از امر پروردگار متعال اطاعت کنید و ولایت علی بن ابی‏طالب علیه‏السلام را بپذیرید و به کلمه‏ی «امیرالمؤمنین» او را بخوانید و با او به عنوان مقام خلافت بیعت کنید. [16] .


پی نوشت :

[1]. الغدیر، جلد اول، ص 31.

[2]. ترجمه ى احتجاج طبرسى، به قلم حسن مصطفوى، انتشارات سنایى، چاپ سوم، بى تا، جلد اول، ص 139.

[3]. مناقب، جلد سوم، ص 25، در این صفحه آمده است: «والغدیر فى وادى الاراک على عشرة فراسخ من المدینه و على اربعة امیال من الجُحْفهَ» «وادى غدیر در ده فرسخى مدینه و چهار مایلى جُحْفه واقع شده است».

[4]. قرآن مجید، سوره ى مائده، آیه ى 67، ترجمه ى الهى قمشه اى.

[5].  کشف الاسرار، جلد سوم، ص 181.

[6]. تفسیر نمونه، جلد پنجم، ص 18، تفسیر المیزان، جلد ششم، ص 63.

[7]. ترجمه ى احتجاج طبرسى، جلد اول، ص 136.

[8]. البدایة والنهایة، جلد سوم، جزء پنجم، ص 184.

[9]. ترجمه ى احتجاج طبرسى، جلد اول، ص 138 و منتهى الامال، جلد اول، ص 99.

[10].  کشف الاسرار، جلد سوم ص 181.

[11]. خطبه ى پیامبر اکرم صلى اللَّه علیه و آله در غدیر خم، انتشارات کانون شریعت، تهران، 1374، چاپ نهم، ص 9 در این صفحه آمده است: «نخستین کسى که احادیث و روایات حدیث غدیر خم را جمع آورى و تدوین نمود، ابوجعفر محمد بن جریر بن خالد طبرى آملى (متولد 224 ه و متوفاى 310 ه ق) در کتاب «ولایت» مى باشد براى اطلاع از منابع و روایان و متن کامل خطبه ى رسول اکرم در غدیرخم رجوع شود به همان، صص 17- 11، الغدیر، جلد اول، صص 72- 62.

[12]. الغدیر، جلد اول، ص 32، تاریخ یعقوبى، جلد اول، ص 509 و ذخائر العقبى، ص 16.

[13]. انساب الاشراف، جلد دوم، ص 106 و هم چنین رجوع شود به المسند، حنبل، جلد دوم، حدیث 961، ص 184، تاریخ یعقوبى، جلد اول، ص 508، البدایة والنهایة جلد سوم، جزء پنجم، ص 184، و على بن ابى طالب- علیه السلام، تألیف عبدالفتاح عبدالمقصود، ترجمه ى محمد مهدى جعفرى، شرکت سهامى انتشار، تهران، 1366، چاپ دوم، جلد دوم، ص 98.

[14]. الغدیر، جلد اول ص 23.

[15]. قرآن مجید، سوره ى مائده آیه ى 3.

[16]. ترجمه ى احتجاج طبرسى، جلد اول، ص 164.


نوشته : مدیر وبلاگ   1 نظر
به روایت لینک:
*توجه : در صورت بازنشدن لینک های بالا مدیر وبلاگ را مطلع نمایید.(التماس دعا)
تمامی حقوق مادی و معنوی وبلاگ نسیم هدایت محفوظ می باشد!
کپی برداری از مطالب ، تنها با ذکر نام و لینک منبع مجاز می باشد.